V2l. Denken zichtbaar maken: visualiseren met practica in de scheikundeles

Door: Talitha Visser & Leontine de Graaf, beide vakdidacticus Universiteit Twente

WERKVORM: workshop

DOELGROEP: havo/vwo bovenbouw

VAKKEN: Sk

Hoe maak je zichtbaar wat leerlingen zich voorstellen bij chemische processen die ze niet kunnen zien? In deze workshop staat precies die vraag centraal. Op microniveau speelt de chemie zich buiten het bereik van het oog af, terwijl juist daar veel van het begrip ontstaat, of vastloopt. Door practica te combineren met gerichte visualisatie wordt dat verborgen niveau beter bespreekbaar en beter te onderzoeken.

Na een korte theoretische inleiding ga je zelf aan de slag met de bekende staalwolproef uit de redoxchemie. Niet als losse demonstratie, maar als vertrekpunt om te ervaren hoe een practicum kan helpen om leerlingdenkbeelden naar boven te halen. Wat denken leerlingen dat er gebeurt? Welke beelden gebruiken ze daarbij? En hoe kun je die beelden scherper krijgen, bevragen en verder ontwikkelen?

De kracht van deze workshop zit in het zelf doen. Door het practicum te koppelen aan visualiseren ervaar je van binnenuit hoe deze aanpak werkt en waarom die juist bij onzichtbare chemische processen zoveel oplevert. Tegelijk krijg je concrete handvatten om deze werkwijze in je eigen lessen in te zetten, met aandacht voor het zichtbaar maken van denken op microniveau.

De workshop sluit aan bij de benadering uit het NVON-boek Show de Chemie: Effectief Demonstreren en biedt een praktische ingang voor iedereen die beter wil begrijpen hoe leerlingen chemie voorstellen, en hoe je daar in de les gericht op kunt aansluiten.