V4l. Broekzakdemo`s: natuurkunde en techniek demonstreren met (bijna) niks 

Door: Freek Pols, practicumcoördinator natuurkunde TU Delft en Ed van den Berg, NVON

WERKVORM: practicum

DOELGROEP: iedereen

VAKKEN: Na/ Tn/W&T

Hoe help je leerlingen om natuur- en techniekverschijnselen echt te zien, en daar vervolgens woorden en vakbegrippen aan te verbinden? In deze sessie staat precies die beweging centraal. Niet via uitgebreide opstellingen of dure materialen, maar met wat er al is: stoelen, tafels, lampen, gordijnen, een glas water, en de inhoud van broekzakken en schooltassen.

Juist in die alledaagse voorwerpen schuilt veel didactische kracht. Met iets ogenschijnlijk eenvoudigs als een glas water kun je al een reeks demonstraties opzetten rond optica, mechanica, vloeistoffen, warmte en zelfs elektriciteit. Soms om iets experimenteel te toetsen, vaker om een verschijnsel zichtbaar te maken en het gesprek daarover op gang te brengen. Wat zie je precies gebeuren? Welk begrip hoort daarbij? En hoe leer je leerlingen heen en weer denken tussen ervaring en taal? Dat onderzoeken we niet op afstand. We gaan zelf aan de slag met wat er in de ruimte aanwezig is en met wat deelnemers bij zich hebben. Al doende verkennen we hoe zulke eenvoudige demo’s kunnen werken als opstap naar begrip, verwondering en gesprek in de lespraktijk.

De werkvorm past bij het onderwerp: je ervaart zelf hoe weinig er soms nodig is om iets natuurkundigs of technisch pregnanter te maken. Als extra openen we een website met 200 demo’s en visualisaties, waaraan de ideeën uit de workshop verder kunnen worden verbonden. Een sessie die laat zien hoeveel rijkdom er kan zitten in het gewone.