Z1e. Modeldidactiek: elektriciteit via een analogie

Door: Onne Slooten, docent natuurkunde Amsterdams Lyceum en projectleider Modeldidactiek

WERKVORM: practicum 

DOELGROEP: TOA, vmbo, havo/vwo onderbouw en bovenbouw

VAKKEN: Na

Hoe help je leerlingen om elektriciteit niet alleen als een verzameling formules te zien, maar als iets waarover je kunt nadenken? Dat is het uitgangspunt van deze workshop. Veel docenten gebruiken analogieën om abstracte begrippen inzichtelijk te maken, maar merken tegelijk dat leerlingen daar lang niet altijd vanzelf in meegaan. Voor hen blijft natuurkunde al snel een kwestie van getallen invullen en de juiste formule kiezen.

In deze sessie staat daarom een gerichte didactische aanpak centraal rond de analogie van de mannetjes met karretjes. Je verkent lesmateriaal dat leerlingen actief uitnodigt om heen en weer te denken tussen de analogie en de natuurkundige werkelijkheid. Juist dat schakelen tussen twee denkwijzen maakt zichtbaar wat een analogie kan verhelderen en waar misverstanden kunnen ontstaan.

De workshop maakt gebruik van modeldidactiek. Dat betekent dat je werkt met opgaven in meerdere representaties en resultaten met elkaar deelt op mobiele whiteboards. Die opzet past goed bij het onderwerp, omdat ze het denken van leerlingen niet alleen zichtbaar maakt, maar ook bespreekbaar. Wat begrijpen ze echt? Waar nemen ze een denkstap over? En wanneer helpt een analogie verder, of juist niet meer?

Naast het uitproberen van de aanpak is er ruimte om stil te staan bij de grenzen van deze analogie en van analogieën in het algemeen. Een sessie voor wie het gesprek over elektriciteit in de klas net wat rijker, actiever en preciezer wil maken.